Når sommarfuglar blir bier på Aspmyra

Noregsmeisterskapen i fotball var frå 1917 open for fotballag sør for Nordland. Same året blei finalen for første gong spelt på gras, i Stavanger. I nesten eit halvt hundreårfekk søringane halde på for seg sjølv. Då meisterskapen blei opna også for nordnorske lag i 1963, var i første omgang berre Mjølner frå Narvik og Bodø/Glimt med.

Harald Berg & Co. hadde slått ut Rosenborg i Trondheim før dei måtte gi tapt mot Oslo-laget Frigg i fjerde runde. Då, om ikkje før, henta nordlendingane på Bislett fram den Blix-songen som etter kvart blei Stadionsogen for Bodø/Glimt. 

Sommarfuglen som blei bie

Nederlaget kom den hausten president John F. Kennedy blei skoten. Eg hugsar enno kunngjeringa frå Per Øisang i NRK radio seint om kvelden 22. november. Den som vitjar Sixth Floor Museum i Dallas, får ikkje berre sjå kva Lee Harvey Osvald såg der han hadde gøymt seg bak svære pappkassar.

Gjesten møter også dei mange teoriane om kven og korleis og kan sjølv vurdere kva som kanskje skjedde. Den italiensk-amerikanske mafiaen går att i fleire av teoriane.

Denne mafiaen var heller ikkje langt unna den pengesporten som profesjonell boksing var blitt. Få månader etter mordet skulle ein 22 år gamal svart boksar møte verdsmeisteren i tungvekt i ein tittelkamp i Miami Beach. Tittelforsvararen var ein annan svart boksar, 33 år gamle Sonny Liston.

Med all si kraft hadde han slått Floyd Patterson i golvet, ikkje berre ein gong, men to. Liston var ikkje utan band til mafiaen, og difor ville ikkje Kennedy at Patterson skulle bokse mot han. No skulle Liston møte Cassius Clay, han som seinare skifta namn til Muhammad Ali.

På same måten som nordnorske fotballag hadde vore forbodne i noregsmeisterskapen, var boksing forbode å vise i norsk fjernsyn. Kampen 25. februar 1964 kunne ein berre få med seg frå utanlandske radiostasjonar eller dagen etter i norske aviser.

Det gjorde ikkje meg noko, for til liks med det store fleirtalet nordpå hadde vi ikkje fjernsyn i huset i Ryfylke. Lokalavisa Haugesunds avis slo kampen opp på framsida, og det er sikkert grunnen til at eg i alle år har hugsa korleis det gjekk. Clay gjorde det dei færraste hadde trudd var mogleg. Han audmjuka motstandaren utan medynk.

Clay hadde det ikkje berre i knyttnevane. Han var ei sitatmitraljøse, og er det noko han skal hugsast form, er det den enkle, elegante setiga om strategien: Float like a butterfly, sting like a bee. Gløymt heller ikkje tillegget: The hands can’t hit what the eyes can’t see.

«Svev som ein sommarfugl, stikk som ei bie. Hendene kan ikkje treffe det auga ikkje kan sjå.»

Les også:

Bodø/Glimt med ny bragd i Champions League

I kvar fotballkamp eg har sett denne vinteren, har eg tenkt på det Muhammad sa. Det er jo dette Bodø/Glimt gjer. 

Det eine slaget etter det andre

Onsdag kveld 11. mars var planen å droppe fotballkampen på Aspmyra. Cinemateket i Oslo hadde sett opp One Battle After Another og skulle vise filmen i cinemascope. Slikt bør ingen gå glipp av.

Eg gjekk etter ein halvtime.

Kjensla å cinemascope var minimal, filmen var ikkje teksta, og dialogen var alt skoten i fillebitar i hektiske kampscener. Dette kan eg sjå seinare, så kan eg lese det auga ser, men ikkje forstår godt nok. Bodø er berre i kveld.

Eg hadde sett det eine slaget etter det andre og ville sjå det neste med eigne auge, ikkje lese om det etterpå, som var det ein forboden boksekamp.

Det var plussgrader, men sommarfuglane i Bodø brydde seg ikkje om slikt. Dei spela på lag med vêr og vind, virra litt i førstninga, og så: Svev som ein sommarfugl, stikk som ei bie. Laget frå Lisboa greidde ikkje å fange sommarfuglane, føtene trefte ikkje det auga ikkje kunne sjå, ei vending her, ein runddans der, brått var ballen på feil stad.

Det var ikkje noko nytt i dette. Slik hadde sommarfuglane svevd i kvar kamp, stundom altfor hektisk til å få kontroll, men kvar kveld i flomlyset var sommarfuglane også blitt til bier med raske stikkarar. Motstandarlaga visste kva som kunne kome, men kunne ikkje gjere som Sonny Liston hadde gjort.

Eine skuldra blei slått ut av ledd, og etter sjette runden nekta han å bokse vidare.

Eg bikka 40 før eg forstod fotballspelet. Praksisen var der, eg var målmann den gongen målmenn stod i mål, men kunne ikkje forklare kvifor vi vann eller tapte.

I 1960-åra var det heler ingen som bortforklarte det heile som ren magi, som om 22 spelarar på ein strengt definert bane med merkelege og veldig engelske mål på tverrliggjaren og målstengene har noko som helst å gjere med det som ikkje kan forklarast. Med Drillo kom det moderne, analytiske språket for spelet.

Det var då eit nytt rom oppstod i verda: bakrommet.

Likevel er der ein restfaktor i fotballspelet, nett som i kunsten, som er alt anna enn enkel å forklare.

Då kan det ha noko for seg å leite etter noko som blir gjort i andre spel og idrettar for å forstå. Alt handlar om å tolke, og Muhammad Ali gav meining med metaforar som sommarfugl og bie då han forklarte den restfaktoren som var lett å sjå, men likevel så vanskeleg å treffe.

Til så lenge bør nokon lage ei eiga nyordbok til hjelp for dei som vil forstå kva Bodø/Glimt driv med. Den ordboka kan også kome til nytte for å setje nye ord på det ein Johannes Høsflot Klæbo gjer og ei Therese Johaug gjorde.